Publikacje

Na tej stronie prezentujemy zarówno nasze starsze publikacje, które stały się zaczynem bieżącego projektu i wprowadzają w tematykę wyludnienia oraz zmian gospodarczo-społecznych i przestrzennych na ziemi kłodzkiej, jak i sukcesywnie będziemy dodawać kolejne publikacje, które powstaną w trakcie postępu naszych prac badawczych.

Functional changes in peripheral mountainous areas in east central Europe between 2004 and 2016 as an aspect of rural revival? Kłodzko County case study

31.08.2020

The aim of the research was to identify functional changes of villages in peripheral area of Kłodzko County in the Sudetes Mountains in southwestern Poland. The study area has for many decades been classified as a marginal and problem region, mainly due to a substantial trend of long-term depopulation. However, in recent years the signs of economic revival have been observed. The study innovatively uses the functional typology of the smallest administrative units (villages) to recognize the character and spatial differentiation of functional transformations of these localities in the last 15 years following Polish accession to the European Union. The analyses were based on the data from the National Official Business Register. The results show an increase in the number of villages with dominant service functions, especially in tourism, and decrease in numbers of villages with the dominant agricultural sector. These changes can be interpreted as an illustration of evolutionary multifunctional rural development in marginal areas, which also affects villages previously classified as declining. The findings allow for proposing a new category of a “reviving village”. Significant spatial differentiation of functional changes in the problem region suggests that local conditions exert a considerable influence on the course and scale of transformation in rural areas. Effectively, “problem area” is a heterogeneous category. Therefore there is a vital need for in-depth analyses, including new typologies, of the smallest administrative units (villages), to capture current processes in rural areas and to adapt strategies, support, and development policies to local assets and site-specific needs.

Odnośniki:
Załączniki:
ZałącznikRozmiar
PDF icon 1-s2.0-s0143622819313001-main.pdf4.08 MB

Revival of rural settlements in Kłodzko Land

25.12.2019

During the post-war period the area of Kłodzko Land was subject to considerable depopulation processes which resulted in partial and total depopulation of outlying villages. For this reason the region is considered as problematic by many researchers, despite numerous attempts to revive it. In recent years, however, increasing variation in the trends of population change has been noticed and, besides the continually progressing depopulation, processes indicating the ‘revival’ of certain declining villages have emerged. This situation is a result of the influx of new residents, mainly from urban areas, who frequently run their own businesses and by doing so transform the functional character of particular villages.

Załączniki:

Wiejska baza noclegowa powiatu kłodzkiego

25.12.2019

Celem niniejszego opracowania była analiza wielkości i rozmieszczenia wiejskiej bazy noclegowej na terenie powiatu kłodzkiego. Przeprowadzone badania wykazały, że rzeczywista wielkość wiejskiej bazy noclegowej w regionie kłodzkim jest kilkukrotnie większa niż to wynika z oficjalnych statystyk. Stwierdzono ponadto, że wsie turystyczne koncentrują się w pewnych strefach (tzw. wiejskich obszarach turystycznych), przy czym większość z nich zlokalizowana jest na terenie Masywu Śnieżnika, w Górach Stołowych oraz w Górach
Bystrzyckich i Orlickich.

Załączniki:
ZałącznikRozmiar
PDF icon Zeszyty Naukowe WSB - Robert Szmytkie1.04 MB

Współczesne tendencje zmian ludnościowych i funkcjonalnych na obszarach wiejskich Ziemi Kłodzkiej

25.12.2019

W okresie powojennym na terenie Ziemi Kłodzkiej zachodziły znaczące procesy depopulacji, które przyczyniły się do częściowego bądź całkowitego wyludnienia wsi o położeniu peryferyjnym, stąd też region ten – pomimo podejmowanych różnych prób jego aktywizacji – zaliczany był przez wielu badaczy do obszarów problemowych. W ostatnich latach doszło jednak do zróżnicowania się tendencji zmian ludnościowych i obok wciąż obecnych procesów depopulacji pojawiły się procesy świadczące o „odradzaniu się” niektórych wsi, uznawanych dotychczas za zanikające. Wpływ na to mają przede wszystkim nowi mieszkańcy napływający tu głównie z obszarów miejskich, którzy w wielu przypadkach podejmują działalność gospodarczą, przyczyniając się do przeobrażenia charakteru funkcjonalnego poszczególnych wsi.

Wyludnione wsie w Sudetach. I co dalej?

14.10.2019

Przedstawiono stan silnie wyludnionych lub zanikłych w okresie powojennym wsi na ziemi kłodzkiej. Omówiono ubytek ludności w poszczególnych wsiach, regres sieci osadniczej, współczesne zjawiska społeczno-gospodarcze oraz efekty przyrodnicze i krajobrazowe tych procesów. Następnie przeanalizowano aktualne dokumenty planistyczne dotyczące wyludnionych obszarów w celu wskazania tendencji przemian zagospodarowania przestrzennego i użytkowania ziemi. Wyróżnione trendy zmian pokazano w kontekście ich przyrodniczych i krajobrazowych konsekwencji.

Załączniki:

Odradzanie wsi? Przemiany ludnościowo-osadnicze na ziemi kłodzkiej w okresie powojennym

14.10.2019

Celem opracowania było prześledzenie przemian ludnościowo-osadniczych na ziemi kłodzkiej w okresie powojennym. Szczególną uwagę poświęcono wsiom, które uległy silnej depopulacji lub zanikowi. Postawiono pytanie badawcze: czy procesy, które zachodzą w nich współcześnie można określić mianem odradzania wsi. Do analizy wykorzystano dane statystyczne ze spisów ludności, materiały kartograficzne z różnych okresów oraz dane dotyczące wydawanych pozwoleń na zabudowę jednorodzinną. Przeprowadzono również badania terenowe, w tym inwentaryzację oraz wywiady. W okresie powojennym nastąpiła polaryzacja procesów ludnościowo-osadniczych. Na terenach przygranicznych i wyżej położonych postępowało wyludnianie i degradacja zabudowy, natomiast w centrum regionu i wokół miast nastąpił przyrost nowej zabudowy, nasilony po 1989 r., od kiedy również powszechne stały się remonty i modernizacje starych zabudowań. W większości zanikłych i silnie wyludnionych wsi nastąpiło w ostatnich latach ożywienie gospodarczo-społeczne. W artykule zaprezentowano typologię procesów obserwowanych aktualnie na tych obszarach. Pozwala to na stwierdzenie, że w wymiarze przestrzenno-krajobrazowym można mówić o odradzaniu się niektórych wsi w kontekście pojawienia się w nich nowej zabudowy i mieszkańców czy remontów starych budynków. Rodzaj i funkcja nowej zabudowy oraz jej układ często jednak nie nawiązują do dawnej struktury i funkcji wsi, stąd nie reprezentują one odrodzenia dawnych układów funkcjonalno-przestrzennych. Niektóre wyludnione wsie pełnią również istotne funkcje kulturowo-społeczne.

Załączniki:
ZałącznikRozmiar
PDF icon Studia Obszarów Wiejskich4.43 MB

Wyludnianie powiatu kłodzkiego – przestrzenne zróżnicowanie i uwarunkowania

14.10.2019

Powiat kłodzki jest najsilniej wyludnionym regionem w Sudetach. Bazując na przed- i powojennych spisach ludności przedstawiono maksymalną wielkość depopulacji, jaka nastąpiła w poszczególnych miejscowościach Ziemi Kłodzkiej w okresie od 1867 do 2002 r. Przedyskutowano także jej przestrzenne zróżnicowanie, uwzględniając przy tym występowanie klasteryzacji obliczonej przy pomocy statystyki Gi Getisa-Orda. Przy zastosowaniu analizy szeregów czasowych metodą k-średnich zbadano długookresowe tendencje zmian ludnościowych, wyodrębniając trzy grupy miejscowości o odmiennej dynamice zmian. Posługując się narzędziami GIS dokonano analizy wpływu czynników środowiskowych na wielkość depopulacji, ponadto przedstawiono znaczenie czynników pozaprzyrodniczych. Naturalne uwarunkowania wykazują istotny związek ze stopniem wyludnienia, jednak lokalnie ich wpływ jest modyfikowany przez specyficzne dla danego miejsca czynniki społeczno-ekonomiczne, ściśle związane z historią gospodarczą danej miejscowości. W przeciwieństwie do uwarunkowań naturalnych, czynniki pozaprzyrodnicze wykazują dużą zmienność w czasie i w przestrzeni.

logo Uniwersytet Wrocławskilogo Narodowe Centrum Nauki

Projekt finansowany jest ze środków Narodowego Centrum Nauki jako grant nr 0201/2403/18, UMO-2017/27/B/HS4/01220 pt. "Odradzające się wsie? Nowe procesy społeczno-gospodarcze na ziemi kłodzkiej" realizowany w latach 2018-2021.

Realizacja: www.fenomeno.pl